Hoe Engeland begon: recensie van Highams nieuwste boek

·
Luister naar dit artikel~3 min

Nicholas J. Higham onderzoekt de wortels van Engeland voorbij Alfred de Grote. Een diepgravende recensie over migratie, identiteit en de erfenis van Rome.

Nicholas J. Higham neemt ons in *How England Began: From Roman Britain to the Anglo-Saxons* mee op een reis door de tumultueuze eeuwen na het vertrek van de Romeinen. Geen standaardverhaal over Alfred de Grote, maar een diepgravende zoektocht naar de wirwar aan wortels van het Engelse volk. Als erfgoedspecialist en historicus was ik direct nieuwsgierig: wat voegt dit boek toe aan het al rijke onderzoeksveld? ### Verder dan het cliché van 1066 Higham trapt de deur open met een prikkelende stelling: het jaar 1066 is een veel te gemakkelijke afbakening. De echte wording van Engeland ligt veel eerder, in de vijfde en zesde eeuw, toen Romeinse structuren instortten en nieuwe machtsverhoudingen ontstonden. Hij laat overtuigend zien dat de Angelsaksische koninkrijken niet uit het niets verschenen, maar voortborduurden op Romeinse erfenissen. Dat perspectief alleen al maakt het boek de moeite waard. Wat mij vooral opviel, is hoe Higham de term 'Engelsheid' problematiseert. Hij schuwt de complexiteit niet en durft te stellen dat etnische labels zoals 'Angelsaksisch' vaak pas later zijn bedacht. Voor Nederlandse lezers die zich bezighouden met lokale geschiedenis is dat een eyeopener: ook onze regionale identiteiten zijn deels constructies uit een veel latere tijd. ### Een genuanceerd beeld van de volksverhuizingen De auteur besteedt ruim aandacht aan de migratiestromen vanuit Noordwest-Europa, waaronder de gebieden die nu Nederland en Duitsland zijn. Hij put uit archeologisch aardewerk, begrafenisrituelen en DNA-onderzoek. Interessant is zijn these dat de komst van de Angelsaksen geen plotselinge invasie was, maar een geleidelijk proces van acculturatie. Plaatselijke Britten en nieuwkomers leefden lang naast elkaar en vermengden zich geleidelijk. > "De Angelsaksische wereld ontstond niet door een plotselinge verovering, maar door een trage symbiose van volkeren die elkaar wederzijds beïnvloedden." – Nicholas J. Higham Die visie sluit naadloos aan bij wat wij in de Nederlandse erfgoedsector zien: cultuurverandering is zelden een abrupte breuk, maar een langdurige wisselwerking. Higham onderbouwt dit met talloze voorbeelden, van aardewerkstijlen tot koninklijke begrafenissen. ### Kritische noten en praktische waarde Natuurlijk is niet alles goud. Soms verzandt Higham in lange academische discussies die de algemene lezer kunnen afschrikken. De tekst is dicht en veronderstelt enige voorkennis. Toch wegen de sterke punten ruimschoots op tegen dit minpunt. De uitgebreide literatuurlijst en het register maken het boek bovendien tot een handig naslagwerk. Voor professionals in de erfgoedsector biedt *How England Began* een waardevol kader. Het herinnert ons eraan dat lokale geschiedenis altijd onderdeel is van grotere migratie- en machtsdynamieken. Of je nu in Utrecht, York of Drenthe werkt, de vragen die Higham opwerpt over identiteit en erfgoed zijn universeel. ### Conclusie Higham levert een overtuigend en genuanceerd boek af dat de lezer dwingt tot nadenken over vanzelfsprekende aannames. Het is geen lichte kost, maar wel een verrijking voor iedereen die de wortels van Noordwest-Europese samenlevingen wil begrijpen. Een aanrader voor historici, archeologen en erfgoedprofessionals die verder willen kijken dan de geijkte jaartallen.